Digitalizacija fragmenata iz Franjevačke biblioteke u Kotoru

Digitalizacija rukopisnih i ranoštampanih fragmenata iz Biblioteke Franjevačkog samostana sv. Klare u Kotoru.Projekat obuhvata stručnu obradu, u klasičnoj i digitalnoj formi, dokumenata (fragmenata liturgijskih knjiga, rukopisnih ili ranoštampanih, kao i drugih dokumenata sakralne ili profane provenijencije) koja se nalaze pohranjena u Biblioteci Franjevačkog samostana sv. Klare u Kotoru u okviru zbirke arhivalija.

Opis zbirke arhivalija:

•       Količina: oko 200 fragmenata liturgijskih knjiga ili pojedinačnih dokumenata (papskih bula, povelja, notarskih isprava, turskih fermana, književnih tekstova i sl.); postojeća numeracija je obuhvatila 167 dokumenata, ali postoje podbrojevi za sitnije djelove istog dokumenta unutar utvrđenih 12 kategorija.
•       Vremenski period: od 11. do 18. vijeka.
•       Jezik: latinski, italijanski, srpsko-hrvatski, turski, njemački.
•       Pismo: srednjovjekovna pisma (beneventana, karolina, gotica, humanistika, rukopis barokne epohe), arapsko (tursko) pismo, njemačka gotica; ima i fragmenata rane štampe.
•       Materijal: pergamena, papir.

 
Ciljevi projekta:

•       predstavljanje zbirke arhivalija široj naučnoj i kulturnoj publici putem njene stručne obrade i valorizacije;
•       popularizacija bogate kulturne prošlosti Crne Gore;
•       ukazivanje na vrijednost crkvenih fundusa i na značaj otvaranja crkvenih arhiva i biblioteka na profesionalan način i uz primjenu savremenih tehnologija, za potrebe nauke i struke;
•       zaštita cjelovitosti zbirke, odnosno, spriječavanje eventualnog otuđivanja dokumenta ili njihove migracije;
•       ograničavanje upotrebe originala radi preventivne zaštite arhivalija, prvenstveno smanjenja njihovog fizičkog oštećenja;
•       priprema Internet prezentacije zbirke dokumenata radi njene dostupnosti širokom krugu istraživača;
•       pokušaj obezbjeđenja finansijske potpore za trajnu fizičku, hemijsku i biološku zaštitu zbirke i opreme za adekvatan smještaj.

Opis projekta:

•       Projekat je po svojoj strukturi multidisciplinarnog tipa i zahtijeva koordiniran rad paleografa, arhivista, stručnjaka za ostale pomoćne istorijske nauke, bibliotekara, bibliografa, istoričara, istoričara književnosti i umjetnosti, filologa, muzikologa, stručnjaka iz informacionih tehnologija, teologa, sveštenika, kao i ostalih poznavalaca religije. 

•       Prema planu projekat ima sedam faza i za njegovu realizaciju je predviđeno 15 mjeseci. U toku je digitalizacija i obrada važnijih dokumenata, kao i priprema za štampu zbornika sa stručnim radom prof. dr Luiđija Pelegrinija i radovima još nekoliko autora o dokumentima iz ove značajne zbirke arhivalija.

Za Projekat su obezbjeđena sredstva putem konkursa kod Komisije za raspodjelu sredstava nevladinom sektoru pri Skupštini RCG. Na dva konkursa dobijena su sredstva za realizaciju ovog projekta u ukupnom iznosu od 15.300,00 €.
 
Evaluacija

•       Obavljenim ekspertizama od strane nekih stručnjaka za paleografiju (iz Hrvatske, Sjedinjenih Američkih Država, Austrije, Njemačke i Italije), kojima je organizacija «Notar» proteklih godina davala na uvid pojedine fragmente, utvrdilo se sa velikom izvjesnošću da se radi o vrijednoj zbirci arhivalija koja daje mogućnost za nova značajna otkrića u mnogim naučnim oblastima, posebno ona koja se tiču kulturne istorije područja srednjeg i južnog Jadrana.

•       Značajno otkriće prof. dr Luiđija Pelegrinija (Univerzitet u Kjetiju, Italija) o fragmentu kodeksa o životu sv. Franje s kraja 13. i početka 14. vijeka, sačuvanim u ovoj zbirci arhivalija u Kotoru, a koji je identičan sa kodeksom br. 334 koji se nalazi u biblioteci u Asiziju. Ovo otkriće pokreće mnoga pitanja kulturne saradnje između crnogorske i italijanske obale.

 
Digitalizacija građe i priprema za eksportovanje na Internet

•       Internet prezentacija predviđa dvije cjeline:

         1.    Oko 20 najznačajnijih kulturno-istorijskih dokumenata biće predstavljeni slikom i opisom (datacija, mjesto nastanka, vrsta pisma, kratak sadržaj, vrsta materijala, dimenzije, ornamenti, oštećenost i sl.) sa linkom između slike dokumenta i opisa;
         2.    Pregled dokumenata kroz tekstualni dio – naučno-informativna obrada pojedinačnih dokumenata u vidu kratkog sadržaja i opisa pojedinačnih dokumenata.

 

Predlog softvera za prezentovanje i zaštitu arhivske građe
Radi se na izboru softvera, formata podataka i standarda zaštite.

Predlog:

Microsoft standard, odnosno, ACCESS aplikativni softver za upravljanje relacionim bazama podataka, pod nekim od desktop orijentisanih operativnih sistema, uz korišćenje ACCESS-ovih ekstenzija za HTML, ASP i/ili XML.